Ubezpieczenia w Niemczech – ustawowe ubezpieczenie emerytalne – gesetzliche Rentenversicherung

Ubezpieczenie emerytalne

 

Gdzie podlegam obowiązkowi ubezpieczenia?

Pracownicy z zasady podlegają obowiązkowi ubezpieczenia w kraju zatrudnienia.

 

Z którego państwa otrzymam swoją emeryturę?

Emeryt otrzymuje emeryturę ze wszystkich krajów, w których dłużej niż rok opłacał składki. Z każdego z takich krajów otrzymuje emeryturę częściową, wyliczoną na podstawie składek i okresów ubezpieczenia w danym państwie. Jeżeli byłeś w danym kraju ubezpieczony krócej niż 12 miesięcy, to ten czas jest uwzględniany przy wyliczaniu emerytury w kraju zamieszkania lub w innym kraju, gdzie byłeś dłużej ubezpieczony. Dla każdej z emerytur częściowych obowiązują warunki nabycia praw emerytalnych w kraju, którego ubezpieczyciel ma wypłacać daną emeryturę częściową. Jeżeli mieszkasz np. w Polsce i poza polską emeryturą przysługuje Ci też częściowa emerytura z Niemiec, to musisz w tym celu spełnić warunki dotyczące obowiązującego w Niemczech wieku emerytalnego i okresu składkowego. Jeżeli okres składkowy nie jest wypełniony przez okresy ubezpieczenia w jakimś kraju, to w celu uzasadnienia roszczenia można zsumować okresy składkowe w różnych krajach. Aby otrzymać emeryturę, należy na 3 do 4 miesięcy przed rozpoczęciem jej pobierania złożyć wniosek we właściwej instytucji ubezpieczeniowej w miejscu zamieszkania. Ta instytucja wszczyna procedurę razem z instytucjami ubezpieczeniowymi innych krajów, w których było się ubezpieczonym.

Formularze:

Seria E 200 – dla świadczeń emerytalnych

Ubezpieczenie emerytalne w Niemczech

W Niemczech obowiązuje system finansowanego solidarnie zabezpieczenia na starość, oparty na zasadzie bezpośredniego przeznaczania składek wpływających od ludności czynnej zawodowo na aktualnie przysługujące emerytury. Składka na ustawowe ubezpieczenie emerytalne wynosi obecnie 19,9% wynagrodzenia brutto. Połowę z tego płacą pracodawcy.

Granice wieku dla różnych rodzajów emerytur są stopniowo podnoszone. Prowadzi to do tego, że w zależności od roku urodzenia obowiązują różne granice wieku dla nabycia praw emerytalnych bez potrąceń. Dla niektórych roczników zapisano tzw. „ochronę zaufania”, czyli niepodnoszenie wieku emerytalnego rocznikom bliskim emerytury. Dlatego poniższe dane służyć mogą jedynie jako orientacja. Dane dotyczące konkretnych roczników znajdziesz pod adresem www.deutsche-rentenversicherung.de

Jakie są warunki przyznania emerytury?
Emeryturę po osiągnięciu ustawowego wieku otrzymuje po złożeniu odpowiedniego wniosku osoba ubezpieczona, która ukończyła 65. rok życia oraz spełniła warunki dotyczące ogólnego okresu składkowego (minimalnego okresu ubezpieczenia), wynoszącego 5 lat. Od roku 2012 granica wieku będzie stopniowo podnoszona, aż w roku 2031 osiągnie poziom 67 lat.

Do ogólnego okresu składkowego zaliczane są:

  • okresy składkowe (składki obowiązkowe i dobrowolne)
  • okresy wychowawcze (pierwsze 3 lata po urodzeniu dziecka)
  • składki obowiązkowe za okresy niezawodowej opieki nad członkiem rodziny
  • okresy wynikające z wyrównania zaopatrzenia (wyrównanie zaopatrzenia to równy podział stażów uprawniających do emerytury i zaopatrzenia, osiągniętych podczas trwania małżeństwa, pomiędzy oboje małżonków – podobny do wyrównania udziałów w majątku dorobkowym – w razie rozwodu. Obowiązany do wyrównania jest ten z małżonków, który ma wyższą wartość stażów lub widoki na wyższe zaopatrzenie)
  • okresy marginalnego zatrudnienia, podczas których składki opłacał wyłącznie pracodawca
  • okresy zrównane (np. służba wojskowa lub zastępcza służba wojskowa)

W przeciwieństwie do ustawowego wieku emerytalnego, dla następujących przykładowo wymienionych rodzajów emerytury obowiązują granice dorabiania. Osoby korzystające z pełnej emerytury mają prawo dorobić do niej kwotę do 400 EUR brutto miesięcznie. Dla obliczenia granic dorabiania w przypadku emerytur częściowych patrz www.deutsche-rentenversicherung.de

Emeryturę otrzymują po złożeniu odpowiedniego wniosku ubezpieczone kobiety urodzone przed rokiem 1952, które

  • ukończyły 60. rok życia,
  • po ukończeniu 40. roku życia mają za sobą więcej niż 10 lat opłacania składek obowiązkowych w Niemczech oraz
  • legitymują się łącznym okresem składkowym obejmującym co najmniej 15 lat.

Wiek emerytalny podniesiono do 65. roku życia. Przed ukończeniem 65. roku życia należy liczyć się w przyszłości z obniżkami świadczeń.

Emeryturę dla osób z długoletnim okresem ubezpieczenia otrzymują po złożeniu odpowiedniego wniosku ubezpieczeni, którzy:

  • spełniają warunki dotyczące okresu składkowego (minimalnego okresu ubezpieczenia) obejmującego co najmniej 35 lat,
  • ukończyli co najmniej 63. rok życia.

Wiek emerytalny dla emerytury bez potrąceń dla osób z długoletnim okresem ubezpieczenia będzie stopniowo podnoszony z 65. na 67. rok życia.

Do 35-letniego okresu składkowego wlicza się wszelkie okresy istotne dla ustalenia prawa do emerytury. Oprócz wyżej wymienionych należą do nich również:

  • okresy zaliczane (np. wykształcenie szkolne po 17. roku życia)
  • okresy podlegające uwzględnieniu (np. wychowywanie dziecka do ukończenia przez nie 10. roku życia)

Emeryturę dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności otrzymuje po złożeniu odpowiedniego wniosku ubezpieczony, który:

  • ukończył 60. rok życia
  • w chwili przejścia na emeryturę jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (stopień upośledzenia na poziomie co najmniej 50%)
  • oraz legitymuje się okresem składkowym obejmującym co najmniej 35 lat (patrz powyżej: osoby z długoletnim okresem ubezpieczenia).

Wiek emerytalny będzie dalej podnoszony do 65. roku życia. Emerytura dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności przysługuje również ubezpieczonym urodzonym przed 01.01.1951, którzy na początku emerytury są niezdolni do wykonywania zawodu lub pracy.

Emeryturę dla osób, które w wieku przedemerytalnym pracowały w niepełnym wymiarze godzin otrzymuje po złożeniu odpowiedniego wniosku osoba urodzona przed rokiem 1952, która:

  • ukończyła 60. rok życia,
  • przez co najmniej 24 miesiące pracowała w niepełnym wymiarze godzin w wieku przedemerytalnym („Altersteilzeit”),
  • w ciągu ostatnich 10 lat przed przejściem na emeryturę przez co najmniej 8 lat opłacała obowiązkowe składki emerytalne w kraju
  • oraz legitymuje się 15-letnim okresem składkowym.

Granica wieku jest stopniowo podnoszona do 65. roku życia.

Renta rodzinna (wdowia): Przysługuje, jeżeli zmarły małżonek spełnia wymagany 5-letni okres ubezpieczenia i pobierał już emeryturę. „Duża“ renta wdowia ( große Witwen-/Witwerrente) przysługuje, jeżeli wdowa/wdowiec ukończyła/ukończył 45. rok życia lub wychowuje dziecko poniżej 18. roku życia, któremu przysługuje renta sieroca, lub ma na utrzymaniu niepełnosprawne dziecko lub ma zmniejszoną zdolność do zarobkowania. Renta ta wynosi 60 procent renty z tytułu całkowitego zmniejszenia dochodów zmarłego ubezpieczonego. Jeżeli powyższe warunki nie są spełnione, przysługuje „mała“ renta wdowia („kleine Witwen-/Witwerrente”). Renta ta wynosi 25 procent renty z tytułu całkowitego zmniejszenia dochodów zmarłego ubezpieczonego.

Dla małżeństw, które zawarły związek małżeński po 31.12.2001, lub w których oboje partnerzy urodzili się po 1.1.1962, istnieje nowe prawo dotyczące dziedziczenia świadczeń. I tak „duża“ renta wdowia wynosi już tylko 55%, za to bliscy zmarłego wychowujący dzieci otrzymują dynamiczny dodatek osobistych punktów przeliczeniowych, który zwiększa wysokość renty wdowiej. Dodatek ten przy jednym dziecku i nieprzerwanym co najmniej 3-letnim wychowaniu odpowiada 2 punktom przeliczeniowym: Odpowiada to w 2010 roku przy dużej rencie wdowiej kwocie 48,26 euro miesięcznie w nowych krajach związkowych. Za każdy kolejny miesiąc wychowania dziecka duża renta wdowia podwyższa się o 0,67 euro w nowych krajach związkowych. Wypłata „małej“ renty wdowiej ograniczona jest do 24 miesięcy. W kolejnych latach podnoszona będzie granica wieku istotna dla pobierania dużej renty wdowiej. Dla zgonów po 31.12.2011 będzie ona stopniowo podnoszona z 45. do 47. roku życia. Dla zgonów po roku 2029 obowiązywać będzie granica wieku 47 lat dla dużej renty wdowiej.

Renta rodzinna (półsieroca/sieroca): Uprawnione są biologiczne dzieci, pasierbice/pasierbowie i przybrane dzieci przyjęte do gospodarstwa domowego zmarłego oraz wnuki i rodzeństwo przyjęte do gospodarstwa domowego zmarłego lub głównie przez niego utrzymywane. Warunkiem jest, aby zmarły spełnił wymagany 5-letni okres ubezpieczenia. Renta sieroca wypłacana jest do ukończenia 18. roku życia. Ponadto maksymalnie do ukończenia 27. roku życia w przypadku nauki szkolnej lub nauki zawodu, odbywania socjalnego lub ekologicznego roku wolontariackiego, niepełnosprawności pod warunkiem nieprzekroczenia określonych granic dochodów.

Czy emerytury/renty są opodatkowane?
Emerytura jest z reguły opodatkowana w kraju zamieszkania. W odniesieniu do emerytur z tytułu pracy w sektorze publicznym może jednak z przepisów wynikać opodatkowanie w kraju, w którym świadczono pracę. Jeżeli emerytura musi być opodatkowana w Niemczech, obowiązuje zasada, że od 01.01.2005 obowiązkowi podatkowemu podlega w Niemczech 50% emerytury. Dla następnych pokoleń emerytów część emerytury podlegająca opodatkowaniu powinna rosnąć do roku 2040. Od roku 2040 emerytura będzie opodatkowana w 100%. Ustalona dla danego rocznika część emerytury podlegająca opodatkowaniu obowiązuje przez cały czas emerytury. Dotychczasowi emeryci oraz nowi emeryci, którzy przechodzą na emeryturę w roku 2005, płacą więc do końca życia – przy założeniu nieprzerwanego pobierania emerytury – podatek od 50% emerytury. Ci, którzy przechodzą na emeryturę w roku 2010, będą płacić do końca życia podatek od 60% emerytury. Zmiana rodzaju emerytury (np. przejście na rentę rodzinną), nie powoduje zmiany opodatkowanej części emerytury. Podatek jest obliczany według dochodów podlegających opodatkowaniu oraz indywidualnej stawki podatkowej.

 

Jak oblicza się wysokość emerytury?

Wysokość emerytury uwzględnia cały „życiorys ubezpieczeniowy“:

  • liczbę zaliczonych okresów istotnych dla ustalenia prawa do emerytury, takich jak okresy składkowe (np. składki obowiązkowe w latach pracy, okresy niezdolności do pracy z pobieraniem zasiłku chorobowego od 01.01.1984, okresy bezrobocia z pobieraniem zasiłku lub zapomogi dla bezrobotnych od 01.01.1992, okresy wychowawcze oraz składki dobrowolne)
  • okresy zaliczane (np. edukacja szkolna, okresy niezdolności do pracy przed 1984 r. lub bezrobocia przed 1992) lub
  • okresy podlegające uwzględnieniu (np. z powodu wychowywania dzieci do 10. roku życia dziecka)
  • oraz wysokość składek wpłacanych podczas całego „życiorysu ubezpieczeniowego”.

Obliczając wysokość emerytury uwzględnia się wszystkie okresy aż do przejścia na emeryturę oraz ewentualnie dolicza się okres dodatkowy.

Miesięczna emerytura = osobiste punkty przeliczeniowe x aktualna podstawa emerytury.

Liczba punktów przeliczeniowych opisuje staż ubezpieczeniowy i wysokość indywidualnych zarobków w stosunku do średnich zarobków wszystkich ubezpieczonych. Jeżeli zarobki danego ubezpieczonego w danym roku odpowiadały dokładnie przeciętnym zarobkom, to ubezpieczony otrzymuje 1 punkt. Jeżeli ubezpieczony przez 40 lat miał dokładnie przeciętne zarobki, to otrzymuje 40 punktów. Osobiste punkty przeliczeniowe stanowią sumę wszystkich punktów pomnożoną przez współczynnik przejścia na emeryturę, uwzględniający wiek, w którym dana osoba zaczyna pobierać świadczenia. W razie przejścia na emeryturę w wieku 65 lat współczynnik ten wynosi 1,0. Za każdy miesiąc kalendarzowy przedterminowego przejścia na emeryturę współczynnik zmniejsza się o 0,003. W razie przejścia na emeryturę po ukończeniu 65. roku życia współczynnik podwyższa się o 0,005 za każdy miesiąc.

Aktualna (od 01.07.2009) podstawa emerytury wynosi 24,13 EUR w nowych krajach związkowych.

Waloryzacja emerytur

Waloryzacja emerytur następuje regularnie z dniem 1. lipca danego roku poprzez zmianę aktualnej wartości emerytury. Poprzez zastosowanie aktualnej wartości emerytury do wzoru indeksuje się miesięczną kwotę emerytury. Podstawą ustalenia aktualnej wartości emerytury jest rozwój płac zatrudnionych. Poza tym uwzględnia się zmiany wydatków pracowników na ustawowe i prywatne zaopatrzenie emerytalne. Od 2005 roku poprzez nowy czynnik zrównoważoności przy waloryzacji emerytur uwzględnia się też rozwój stosunku ilościowego emerytów do osób opłacających składki. Ustawowa klauzula ochronna uniemożliwia sytuację, w której wskutek waloryzacji emerytury może zmniejszyć się kwota emerytury brutto.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.